सीएनसी द्रव्यवस्तूनां यन्त्रणम्
वयं सीएनसी-यन्त्रणसामग्रीणां विस्तृतसङ्ग्रहं प्रस्तावयामः। तव परियोजनायै उत्तमं समाधानं प्राप्तुम् अस्माकं सङ्ग्रहं अन्वेषय।
सीएनसी द्रव्यसूची
वयं विभिन्न-उद्योग-प्रयोगेषु आवश्यकतानां पूर्त्यर्थं उच्चगुणयुक्तानां सीएनसी-यन्त्रणसामग्रीणां विविधप्रकाराणि समर्पयामः। प्रत्येकं द्रव्यम् कठोरपरीक्षणेन याति यतः यन्त्रणप्रदर्शनस्य च उत्पादगुणवत्तायाः च उत्तमता सुनिश्चितुं शक्यते।.
एल्युमिनियम् मिश्रधातु
यन्त्रेण सुकरतया छेद्यते
उच्चबलम्
हल्का
सीएनसी-यन्त्रकर्मणि सर्वाधिकं प्रयुज्यमानानाम् द्रव्यानाम् मध्ये एल्युमिनियम् मिश्रधातुः एकः अस्ति। अस्य दृढता-भारानुपातः उत्तमः, ऊष्मवाहकता विशिष्टा च क्षरणप्रतिरोधशक्ति च अस्ति। एषा मिश्रधातुः वैमानिक-, वाहन-, इलेक्ट्रॉनिक्- च अन्येषु उद्योगेषु व्यापकतया प्रयुज्यते।.
घनता
२.७ ग्राम प्रति घनसेण्टीमीटरम्
दृढता
एच् बी ३०-१५०
तन्वनबलम्
सप्तशतं-षट्शतं-षट्-शतानि मेगापास्कालाः
यन्त्रकर्मकठिनता
ताम्रम्
उच्च दृढता
काटनाय सुगमम्
उत्तमा चालकता
पितलः ताम्र-जस्ता-मिश्रधातुः अस्ति यः सुकरयन्त्रणक्षमत्वं तथा क्षरणप्रतिरोधकत्वं च वहति, आकर्षकं पृष्ठं च धारयति। सामान्यतः सूक्ष्मयन्त्रभागानां, आभूषणानां, विद्युत् घटकानां, जलनलसंयोजकानां च निर्माणार्थं प्रयुज्यते।.
घनता
८.४–८.७ ग्राम प्रति घनसेन्टिमीटर्
दृढता
एच् बी ३०-१५०
तन्वनबलम्
एच् बी ५०-१५०
यन्त्रकर्मकठिनता
जङ्गहीनलोहः
क्षरणप्रतिरोधी
उच्चबलम्
रमणीयम्
स्टेनलेस् स्टील् उत्कृष्टं क्षरणप्रतिरोधं च उच्चबलं च धारयति। अन्नप्रसंस्करणयन्त्रेषु, चिकित्सासाधनेषु, वास्तुशिल्पसज्जायाम्, अन्तरिक्षयानक्षेत्रे च अन्येषु क्षेत्रेषु व्यापकं प्रयुज्यते। सामान्यवर्गाः 304, 316, 416 इत्यादयः सन्ति।.
घनता
७.९–८.० ग्रामप्रतिघनसेण्टिमीटर्
दृढता
एच् बी् १२०-३००
तन्वनबलम्
चारशत्-नवशत् मेगापास्कल्
यन्त्रकर्मकठिनता
कार्बन-इस्पातम्
उच्चबलम्
क्षयरहितम्
उष्मा-उपचारयोग्यः
कार्बन-इस्पातम् लोहेन कार्बनश्च मुख्यतया निर्मितं मिश्रधातुः अस्ति। कार्बनपरिमाणानुसारं निम्नकार्बन-इस्पातम्, मध्यकार्बन-इस्पातम्, उच्चकार्बन-इस्पातम् इति वर्गीकृतम्। अस्य उच्चबलम्, उत्तमदृढता च घर्षणप्रतिरोधकशक्तिः च अस्ति। यन्त्रनिर्माणे, वाहनउद्योगे च अन्येषु क्षेत्रेषु व्यापकं प्रयुज्यते।.
घनता
सप्त दशमलव पञ्चचत्वारिंशत् ग्राम प्रति घनसेन्टिमीटर्
दृढता
एच् बी १००–३००
तन्वनबलम्
४००–१२०० मेगापास्कालाः
यन्त्रकर्मकठिनता
टाइटेनियम् मिश्रधातु
उच्चबलम्
हल्का
क्षरणप्रतिरोधी
टाइटेनियम् मिश्रधातुः उत्कृष्टं दृढता-भारानुपातं तथा क्षरणप्रतिरोधं वहति। एषा अन्तरिक्षयान-, चिकित्सासाधन-, समुद्रयान-, अन्येषु च उच्चस्तरीयक्षेत्रेषु व्यापकं प्रयुज्यते। सामान्यवर्गाः Ti-6Al-4V इत्यादयः सन्ति।.
घनता
४.४–४.५ ग्राम प्रति घनसेण्टिमीटर्
दृढता
एच् बी् २८०-३८०
तन्वनबलम्
८००–१२०० मेगापास्कालाः
यन्त्रकर्मकठिनता
अभियांत्रिकी-प्लास्टिकाः
हल्का
उष्मा-प्रतिरोधक
यन्त्रेण सुकरतया छेद्यते
अभियांत्रिकी-प्लास्टिकाः उत्तमानि यान्त्रिकगुणानि रासायनिकस्थैर्यं च धारयन्ति, विद्युत्-उपकरणेषु, वाहन-उद्योगे, चिकित्सा-उपकरणेषु च अन्येषु क्षेत्रेषु व्यापकतया प्रयुज्यन्ते। सामान्यप्रकाराः एबीएस्, पीसी, पोम्, पीए इत्यादयः सन्ति।.
घनता
१.०–१.५ ग्रामप्रतिघनसेण्टिमीटर्
दृढता
तटः ७०–१००
तन्वनबलम्
त्रिंशत्-दशत्-शतं मेगापास्कालाः
यन्त्रकर्मकठिनता
सीएनसी द्रव्ययन्त्रणाय चयनमार्गदर्शिका
उचितस्य सीएनसी-यन्त्रणद्रव्यस्य चयनं उत्पादस्य कार्यक्षमतायाः च व्ययस्य च महत्त्वपूर्णं प्रभावं करोति। द्रव्यानां चयनकाले विचारणीयाः सामान्यतया निम्नलिखिताः कारकाः सन्ति।.
यान्त्रिकगुणाः
- तन्वनबलम्: द्रव्यस्य तन्वनबलान् प्रतिरोधितुं सामर्थ्यम्
- कठोरता: द्रव्यस्य स्थानीयतनुवर्तनप्रतिरोधक्षमता
- दृढता: पदार्थस्य ऊर्जा-शोषण-क्षमता च भङ्ग-प्रतिरोध-क्षमता।
- लचीलाङ्गुलांकः: लचीलावक्रपरिवर्तनपरिधौ तनावस्य विकृतिप्रति अनुपातः
भौतिकगुणाः
- घनता: द्रव्यमानस्य आयतनस्य च अनुपातः
- तापीयविस्तारगुणांकः: तापमानपरिवर्तनकाले द्रव्यस्य विस्तार-संकुचन-दरः
- तापवहनक्षमता: पदार्थस्य ऊष्मां वहनं कर्तुं सामर्थ्यम्
- विद्युत् चालकता: पदार्थस्य विद्युत् सञ्चालनशक्ति
रासायनिकगुणाः
- क्षरणप्रतिरोधकता: पदार्थस्य परितः माध्यमात् क्षरणं प्रतिरोधितुं सामर्थ्यम्।
- उच्चतापेऽग्निसंयोगप्रतिरोधशक्तिः
- रासायनिकस्थैर्यम्: रासायनिकप्रतिक्रियासु द्रव्यस्य स्थैर्यम्
- अन्यद्रव्यैः अनुकूलता: सम्पर्कितानां अन्यद्रव्यानां सह अन्तःक्रिया
द्रव्यचयनप्रवाहचित्रम्
आवेदनस्य आवश्यकताः
अनुशंसितसामग्री
मुख्यलाभाः
सामान्यप्रयोगाः
हल्का च उच्चबलवान् आवश्यकः।
एल्युमिनियम् मिश्रधातु, टाइटेनियम् मिश्रधातु
हल्का, उच्चबलवान्, क्षरणप्रतिरोधी
वायुक्षेत्रीय घटकानि, वाहनघटकानि
उच्च क्षरणप्रतिरोधस्य आवश्यकता
अम्लारहितं लोहं, टाइटेनियम् मिश्रधातुः
उत्कृष्टा क्षरणप्रतिरोधकता
चिकित्सा उपकरणानि, समुद्री उपकरणानि
उत्तमा विद्युत् चालकता अपेक्ष्यते।
ताम्रम्, अल्युमिनियम् मिश्रधातुः
उत्तम चालकता, यन्त्रयितुं सुगमम्
इलेक्ट्रॉनिक अवयवाः संयोजकाः
उच्च कठोरता च घर्षणप्रतिरोधकता च अपेक्षिताः।
कार्बन-इस्पातम्, मिश्र-इस्पातम्
उच्च कठोरता, उत्तम घर्षणप्रतिरोधकता
उपकरणानि, सांचयः
उष्मा-प्रतिरोधकता च न्यूनव्ययश्च अपेक्षितौ।
अभियांत्रिकी-प्लास्टिकाः
उत्तमं ऊष्मा-प्रतिरोधकत्वं, लघुत्वं, न्यूनव्ययः
इलेक्ट्रॉनिक-उत्पादन-आवरणाः, दैनन्दिनोपयोगवस्तूनि
उच्चतापस्थैर्यस्य आवश्यकता
टाइटेनियम् मिश्रधातु, अजंगलोहः
उत्तमं उच्चतापमानबलम्, ऑक्सीकरणप्रतिरोधकम्
विमानयन्त्रघटकाः, उच्चतापसाधनानि
प्रायः पृच्छिताः प्रश्नाः
सीएनसी यन्त्रणाय प्रयुज्यमानानां द्रव्यानां विषये सामान्यप्रश्नाः, येन भवतः परियोजनायै द्रव्यानां उत्तमं चयनं कर्तुं साहाय्यं भवेत्।.
मम परियोजनाय उचितं सीएनसी-यन्त्रनिर्माणद्रव्यम् कथं चयनं करणीयम्?
सीएनसी यन्त्रणाय द्रव्याणि चयनकाले निम्नलिखितान् कारकान् परिगण्यताम्:
यान्त्रिकी आवश्यकताः (बलम्, कठोरता, दृढता इत्यादयः)
भौतिक आवश्यकताः (घनता, ऊष्मा चालकता, विद्युत् चालकता इत्यादयः)
रासायनिक आवश्यकताः (क्षरणप्रतिरोधः, ऑक्सीकरणप्रतिरोधः इत्यादयः)
यन्त्रनिर्माणकठिनता च व्ययः
उत्पादनस्य उपयोगपरिसरम् तथा आयु-आवश्यकताः
दृश्यमानता-आवश्यकताः
अस्माकं अभियन्तारः भवतः विशिष्टावश्यकतानुसारं सर्वाधिकानुकूलं द्रव्यम् अनुशंसितुं समर्थाः।.
विभिन्नेषु द्रव्येषु सीएनसी यन्त्रणव्ययः कथं भिन्नः भवति?
सीएनसी यन्त्रणव्ययः द्रव्यमूल्येन, यन्त्रणदुर्लभतया च, प्रक्रमणकालैश्च प्रभावितः। सामान्यतः:
एल्युमिनियममिश्रधातवः च अभियांत्रिकीप्लास्टिकाः अपेक्षया न्यूनव्ययाः सन्ति, ये बहुपरिमाणोत्पादनाय उपयुक्ताः।
पीतलस्य यन्त्रणकठिनता मध्यमम् अस्ति तथा मूल्यं मध्यमम् अस्ति।
जङ्गरहितलोहे यन्त्रणदुर्लभता च व्ययः च अधिका अस्ति।
टाइटेनियम् मिश्रधातुः अत्यन्तं यन्त्रणदुर्लभः अस्ति तथा सर्वोच्चव्ययः अस्ति।
वयं भवतः चयनितद्रव्यम् तथा यन्त्रप्रक्रियाजटिलतायाः आधारेण अतीव प्रतिस्पर्धात्मकमूल्यानि प्रदद्मः।.
सामान्य पृष्ठोपचारविधयः काः?
सामान्य सीएनसी यन्त्रणद्रव्यम् पृष्ठोपचाराः अन्तर्भवन्ति:
अनॉडाइज़िङ्: मुख्यतया अल्युमिनियम् मिश्रधातूनां कृते, पृष्ठदृढतां च क्षरणप्रतिरोधकशक्तिं च वर्धयति, विविधवर्णेषु लभ्यते।
विद्युत्-आवरणप्रक्रिया: यथा जस्ता-आवरणम्, क्रोम-आवरणम्, निकेल-आवरणम् इत्यादयः, क्षरणप्रतिरोधकतां सौन्दर्यं च वर्धयति।
निष्क्रियकरणम्: मुख्यतया स्टेनलेस् स्टीलाय, क्षरणप्रतिरोधकतां वर्धयति।
स्प्रेकरणम्: विविधवर्णानि पृष्ठप्रभावानि च प्रददाति, घर्षणप्रतिरोधं क्षरणप्रतिरोधं च वर्धयति।
पॉलिशकरणम्: पृष्ठसमापनं सुधारयति, उत्पादस्य रूपं शोभयति।
ब्रशकरणम्: बनावटयुक्तप्रभावाः सृजति, प्रायः उच्चशोभनवस्तुषु प्रयुज्यते।
विविधाः द्रव्याः विभिन्नान् पृष्ठोपचाराणि अपेक्षन्ते। वयं भवतः आवश्यकतानुसारं व्यावसायिकपरामर्शं दद्मः।.
सीएनसी यन्त्रकर्मणि द्रव्यसामग्रीणां आवश्यकताः काः?
सीएनसी यन्त्रकर्मणि द्रव्यानां आवश्यकताः मुख्यतया अन्तर्भवन्ति:
सामग्रीभ्यः उत्तमा यन्त्रसंसाधनक्षमता भवेत्, यतः प्रक्रियाकुशलता च पृष्ठगुणवत्ता च सुनिश्चिते भवन्ति।
द्रव्यस्य कठोरता दृढता च मध्यमरूपेण भवेत्। अतीव कठोरं उपकरणक्षयम् शीघ्रं जनयति, अतीव मृदुं विकृतिं जनयति।
भौतिकं आन्तरिकं रचना एकरूपा भवेत्, अशुद्धि-छिद्रदोषान् च वर्जयेत्।
द्रव्यस्य ऊष्माविस्तारगुणांकः यन्त्रणकाले ऊष्माविकृतिं न्यूनयितुं अल्पः भवेत्।
द्रव्यम् यन्त्रणकाले छेदनबलान् प्रतिरोधयितुं पर्याप्तं दृढत्वं कठोरत्वं च धारयितव्यम्।
वयं केवलं तानि द्रव्याणि उपयुजामः यानि उच्चगुणमानदण्डान् पूरयन्ति, यतः यन्त्रणगुणं च उत्पादनप्रदर्शनं च सुनिश्चितुं शक्यते।.
द्रव्यगुणवत्ता पात्रतां कथमवगन्तुं?
सीएनसी यन्त्रणया सामग्रीगुणवत्तां निर्धारयितुं पद्धतयः अन्तर्भवन्ति:
द्रव्यगुणगुणप्रमाणपत्राणि परीक्ष्य रासायनिकसंयोजनं यान्त्रिकगुणान् च मानदण्डानुरूपतां सुनिश्चितुम्।
दृष्टि-परीक्षणम्:द्रव्यस्य पृष्ठभागः समः भवेत्, दराररहितः, जङ्गविहीनः, अशुद्धिहीनः च अन्यदोषरहितः।
कठोरतापरीक्षणम्: आवश्यकतानुरूपतां सुनिश्चितुम् कठोरतापरीक्षकं उपयुज्यताम्।
घनत्वपरीक्षणम्: पदार्थघनत्वमापनद्वारा संरचनासमता निर्धारयतु।
धातुविज्ञान-परीक्षणम्: धातुद्रव्येषु धातुविज्ञान-परीक्षणेन अन्तर्भूतसूक्ष्मसंरचनां परीक्ष्यत।
अविनाशपरीक्षणम्: यथा अल्ट्रासोनिक् परीक्षणम्, एक्स-रे परीक्षणम् इत्यादि, अन्तर्भूतदोषान् अन्वेष्टुम्।
वयं सर्वेषु क्रेतवस्तुषु कठोरगुणनिरीक्षणानि कुर्मः यतः प्रत्येकः समूहः उच्चगुणमानदण्डान् पूरयति।.